Mây ICO đã tan thành mưa CBDC. Và mưa ấy, đang đổ xuống những khu vườn crypto hoang dã nhất, biến chúng thành những khu bảo tồn có hàng rào.
Hôm qua, tôi đọc bản phân tích về việc Yangtze Memory Technologies (YMTC) – một nhà sản xuất NAND Flash hàng đầu Trung Quốc – hoàn tất kiểm toán IPO. Một doanh nghiệp bán dẫn, một câu chuyện sản xuất chip. Tưởng chừng chẳng liên quan gì đến crypto. Nhưng với con mắt của một kẻ nhìn vĩ mô, tôi thấy một vở kịch đang được dàn dựng, một vở kịch mà crypto là nhân vật chính.
Hãy nhìn vào bối cảnh. YMTC đang nằm trong danh sách thực thể (Entity List) của Mỹ. Họ không thể mua máy móc Mỹ, không thể nhận công nghệ Mỹ. Nhưng họ vẫn tiến hành IPO. Tại sao? Bởi vì họ đã tái cấu trúc chuỗi cung ứng, tìm ra lối thoát trong vòng vây. Họ không còn là một con thú hoang nữa, họ là một con thú đã được thuần hóa, sẵn sàng bước vào chiếc lồng có tên “thị trường chứng khoán” để nhận những giọt mưa CBDC từ các ngân hàng trung ương.
Đây là cốt lõi của vấn đề: crypto không phải là một thứ gì đó tách biệt, nó là một phần của dòng chảy thanh khoản toàn cầu, và khi các cánh cửa truyền thống đóng lại, chiếc lồng CBDC sẽ mở ra.
Hãy nghe tôi phân tích. Tôi đã thấy điều này từ năm 2017, khi tôi mất 40% số tiền đầu tư vào Tezos vì không hiểu rằng ICO chỉ là một đám mây, một cơn sốt đầu cơ, không phải là một cơn mưa thực sự. Đám mây đến rồi đi, để lại mặt đất khô cằn. Nhưng CBDC là mưa, mưa rơi từ trên trời xuống, thấm vào đất, nuôi dưỡng cây cối. Và những cây cối đó, chính là các dự án crypto được quản lý.
Quay lại YMTC. Họ bị cấm vận, nhưng họ vẫn sống. Họ sống nhờ vào nguồn vốn trong nước, nhờ vào các chính sách ưu đãi của nhà nước, và sắp tới, nhờ vào IPO. Đó là một sự kiện “phản trực giác” (counter-intuitive): một công ty bị cấm vận lại có thể IPO. Điều đó cho thấy, trong thế giới crypto, những dự án bị “cấm vận” bởi thị trường, bởi sự hoài nghi, vẫn có thể tìm thấy sự sống trong chiếc lồng CBDC.
Hãy nhìn vào các dự án DeFi. Tôi đã từng nói, “phân mảnh thanh khoản” không phải là vấn đề thực, mà là một narrative do các VC tạo ra để bán sản phẩm mới. Nhưng khi CBDC xuất hiện, thanh khoản sẽ được tập trung hóa, được kiểm soát. Các pool thanh khoản trên Ethereum sẽ không còn là những đầm lầy hoang dã nữa, mà là những hồ nước nhân tạo, có máy bơm điều tiết. CBDC là chiếc máy bơm ấy.
Và các Layer 2? Tôi đã nói, sự khác biệt thực sự giữa OP Stack và ZK Stack không nằm ở công nghệ, mà là ai thuyết phục được nhiều dự án deploy chain trước. Nhưng khi CBDC trở thành nền tảng, các chain sẽ được lựa chọn dựa trên khả năng tuân thủ, không phải khả năng mở rộng. Chiếc lồng CBDC sẽ quyết định chain nào được sống, chain nào bị bỏ đói.
Lightning Network? Tôi đã nói nó nửa sống nửa chết. Nó phức tạp, khó quản lý. Nhưng hãy tưởng tượng một phiên bản Lightning Network được vận hành bởi một CBDC, với các node là các ngân hàng trung ương. Đột nhiên, vấn đề routing biến mất, vấn đề thanh khoản biến mất. Nhưng đó không còn là Lightning Network nữa, đó là một chiếc lồng, một hệ thống thanh toán được kiểm soát.
Đây là luận điểm phản trực giác của tôi: crypto không cần phải “decouple” khỏi nền kinh tế truyền thống. Nó sẽ được “couple” lại, nhưng theo một cách mới, thông qua CBDC. Và sự “couple” này sẽ tạo ra một thị trường crypto ổn định hơn, dễ đoán hơn, nhưng cũng kém thú vị hơn.
Hãy nhìn vào chu kỳ. Năm 2022, tôi mất 70% danh mục. Đó là cơn mưa đá. Nhưng sau cơn mưa đá, trời lại quang. Và bây giờ, chúng ta đang ở giữa một thị trường tăng (bull market). Nhưng sự phấn khích này che giấu một lỗi kỹ thuật: các dự án đang huy động vốn dễ dàng, nhưng họ quên mất rằng chiếc lồng CBDC đang được xây dựng. Họ đang ăn mừng trong khi những bức tường đang mọc lên xung quanh.
Tôi sẽ kết thúc bằng một câu hỏi: Khi CBDC trở thành mưa, liệu chúng ta còn nhận ra những đám mây ICO năm xưa không? Và quan trọng hơn, liệu chúng ta có sẵn sàng sống trong chiếc lồng mà chính chúng ta đã xây nên?