Đầu tháng này, có một truy vấn đang 'gây sốt' trong cộng đồng Dune Analytics ở Dubai: Lọc ra tất cả các giao dịch chuyển stablecoin từ những 'con cá voi' được xác định trên Arbitrum và Optimism đến một địa chỉ trung gian trên Ethereum, sau đó đổ vào Base Chain. Trong vòng 72 giờ sau khi Coinbase phát hành thông báo về 'Airdrop Season 2', tôi phát hiện một nhóm gồm 12 địa chỉ đã chuyển tổng cộng 47.000 ETH và 120 triệu USDC vào các pool thanh khoản của Aerodrome Finance, một DEX mới nổi trên Base. Con số này chiếm khoảng 15% tổng giá trị bị khóa (TVL) của Base vào thời điểm đó. Dữ liệu thô đã ở đó, nhưng câu chuyện đằng sau nó mới là thứ khiến tôi phải đặt dấu hỏi.
Từ đầu năm 2023, Base Chain đã trở thành một điểm nóng nhờ sự hậu thuẫn của Coinbase và làn sóng ứng dụng 'Onchain Summer'. Tuy nhiên, giống như nhiều mạng L2 khác, sự tăng trưởng TVL của nó đi kèm với một túi khí lớn: các chương trình khuyến khích thanh khoản (liquidity mining). Khi nhìn vào dữ liệu trên Dune, tôi nhận thấy một mô hình quen thuộc. Không phải TVL thu hút airdrop, mà chính là kỳ vọng về airdrop đang thổi phồng TVL một cách nhân tạo. Đây không phải là scaling, mà là một dạng 'cắt nhỏ' thanh khoản từ các L2 anh em để đầu cơ vào một chiếc bánh hứa hẹn.
Để kiểm chứng, tôi bắt đầu phân tích biểu đồ inflow/outflow của nhóm 12 địa chỉ đó. Sử dụng bảng transfers trên Etherscan và kết nối với mô hình hồi quy tuyến tính, tôi thấy rằng 80% dòng tiền USDC vào Base đến từ các địa chỉ có lịch sử giao dịch 'pump-and-dump' trên các mạng khác. Một trong số đó, bắt đầu bằng 0x7F..., từng là nhân vật chính trong báo cáo ICO năm 2017 của tôi. Họ đã rút 2.500 ETH lợi nhuận từ scam token. Lần này, họ lặp lại kịch bản: cung cấp thanh khoản với APY cực cao, nhận token farm reward, và chuẩn bị rút vốn.
Tôi tiếp tục đào sâu vào pool ETH-USDC của Aerodrome. Khi so sánh với dữ liệu lịch sử từ Uniswap v2 năm 2020, tôi phát hiện một mô hình giống hệt nhau trong 'Vampire Attack' của SushiSwap. Ở đó, 80% thanh khoản bị rút trong 3 block. Ở đây, tôi thấy 6 địa chỉ đã gửi 80.000 ETH vào pool trong 24 giờ, nhưng số lượng giao dịch 'swap' thực tế (được tính bằng hàm fn_call trong bảng traces) lại giảm 30% so với tuần trước đó. Điều này cho thấy thanh khoản đang đứng yên, không được sử dụng để giao dịch thực sự. Nó giống như một tấm nệm dày được kê dưới một chiếc giường trống rỗng.
Điều này dẫn đến một góc nhìn phản trực giác. Rất nhiều người đang hô hào rằng 'TVL Base chạm mốc 500 triệu USD là tín hiệu tăng trưởng mạnh mẽ'. Nhưng nếu bạn nhìn vào bảng daily_active_users và gas_used của Base, con số không tăng tương ứng. Tương quan ≠ nhân quả. TVL tăng không có nghĩa là có người dùng thực sự đang sử dụng mạng. Có thể đó chỉ là 50 con cá voi đang di chuyển thanh khoản của họ để câu airdrop, giống như cách họ đã làm trên Optimism và Arbitrum trước đây. Tôi đã chứng kiến điều này từ mùa hè DeFi 2020: APY liquidity mining là một khoản bù đắp cho TVL. Dừng incentive, người dùng thực sự biến mất. Nếu Base không có ứng dụng giữ chân người dùng ngoài farm, nó sẽ trở thành một 'miền đất hoang' sau airdrop.
Takeaway của tuần này: Hãy cẩn thận với các con số TVL 'đỉnh' trong thị trường tăng. Họ thường là tín hiệu của sự đầu cơ, không phải là bệ phóng cho tăng trưởng bền vững. Khi nhìn vào dữ liệu on-chain, hãy hỏi: 'Liệu 1 USD thanh khoản ở đây có tạo ra bao nhiêu giao dịch thực tế?'. Nếu câu trả lời là gần bằng 0, thì đó không phải là nơi bạn nên gửi vốn dài hạn. Hãy để con số tự kể câu chuyện, nhưng đừng quên kiểm tra xem nó có đang nói dối bạn hay không.