Có những con số khiến ta phải dừng lại. Không phải vì chúng quá lớn, mà vì chúng phơi bày một sự thật mà ta đã cố tình lờ đi: thị trường đang say trong giấc mơ định giá. Hôm qua, tôi nhận được một tin nhắn từ một nhà đầu tư kỳ cựu ở Bắc Kinh: 'Anthropic sắp IPO, valuation 2 nghìn tỷ đô.' Tôi cười, nhưng nụ cười chỉ kéo dài ba giây. Bởi vì hai năm trước, khi tôi viết về sự điên rồ của NFT, cũng có người nói 'Art Blocks sẽ thay đổi nghệ thuật.' Và tôi đã mất 70% số tiền đầu tư vào đó.
Hãy bắt đầu từ con số. Theo các nhà đầu tư của Anthropic, startup AI này dự kiến niêm yết vào tháng 10 với mức định giá 2 nghìn tỷ USD, thậm chí có thể cao hơn. Con số này vượt qua SpaceX, biến Anthropic trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử. Doanh thu dự kiến đạt 100-120 tỷ USD vào cuối năm 2026, với tốc độ tăng trưởng 800% mỗi năm. Một nhà đầu tư còn tính toán: nếu tăng trưởng 800%, với P/E 30, vốn hóa có thể đạt 3 nghìn tỷ.
Nhưng tôi không phải là nhà phân tích Phố Wall. Tôi là một người quản lý quỹ token, đã từng mất 150 nghìn USD vào một ICO ẩn danh năm 2017, và sau đó tìm lại niềm tin qua Uniswap. Tôi nhìn vào Anthropic không phải bằng con mắt của một người mua cổ phiếu, mà bằng con mắt của một thợ săn câu chuyện thị trường. Bởi vì trong thế giới crypto, chúng tôi cũng từng chứng kiến những câu chuyện tương tự: một dự án với công nghệ hứa hẹn, một đội ngũ sáng lập có tầm nhìn, và một cộng đồng cuồng nhiệt. Kết quả? Có Uniswap, có Art Blocks, và cũng có DataMine – cái bẫy tôi từng sa vào.
Bối cảnh: Khi AI và Crypto giao nhau
Anthropic không phải là một dự án blockchain. Họ phát triển mô hình Claude, đối thủ của ChatGPT. Nhưng tại sao một quỹ token lại quan tâm? Bởi vì trong 5 năm qua, ranh giới giữa AI và crypto đã mờ đi. Các dự án như Bittensor, Render Network, hay Akash Network đang xây dựng hạ tầng phi tập trung cho AI. Và khi một công ty AI tập trung có mức định giá 2 nghìn tỷ, nó đặt ra câu hỏi: liệu các dự án phi tập trung có bị định giá thấp hơn giá trị thực? Hay ngược lại, chúng đang bị thổi phồng?
Nhưng tôi không muốn đi vào so sánh trực tiếp. Điều tôi thấy thú vị là cơ chế của câu chuyện. Anthropic đang tận dụng một cơn sốt AI toàn cầu, giống như cách Ethereum đã tận dụng cơn sốt DeFi vào năm 2020. Khi đó, Uniswap chỉ có TVL 10 triệu USD, nhưng tôi đã đầu tư 20 ETH vì tôi tin vào cơ chế AMM – một cơ chế minh bạch, không cần tin tưởng. Còn Anthropic? Họ dựa vào doanh thu dự kiến, vào tốc độ tăng trưởng 800%, và vào một thị trường mà ai cũng muốn có phần.
Phân tích kỹ thuật: Định giá dựa trên niềm tin
Hãy nhìn vào con số: doanh thu 100-120 tỷ USD vào cuối 2026. Điều đó có nghĩa là Anthropic phải tăng trưởng gấp 10 lần trong vòng 2 năm. Tính toán của nhà đầu tư dựa trên 'revenue run rate' – tức là lấy doanh thu gần đây nhất và nhân lên. Nhưng trong thế giới crypto, chúng tôi gọi đó là 'forward guidance' – một con số đẹp nhưng không có gì đảm bảo. Tôi đã từng thấy các dự án DeFi hứa hẹn TVL tăng gấp 100 lần, và chỉ sau 3 tháng sụp đổ vì không có cầu thực sự.
Tôi nhớ năm 2021, khi tôi đầu tư vào Art Blocks, tôi tin rằng NFT sẽ 'dân chủ hóa nghệ thuật'. Tôi đã mua 5 bộ sưu tập generative art với 10 ETH. Kết quả: giá giảm 70%, và tôi nhận ra rằng sự khan hiếm kỹ thuật số chỉ là ảo giác nếu không có cộng đồng thực sự. Anthropic cũng vậy. Họ có thể có công nghệ tốt, nhưng định giá 2 nghìn tỷ dựa trên doanh thu dự kiến? Điều đó giống như một câu chuyện cổ tích.
Một điểm khác: Anthropic hiện là startup 5 năm tuổi. Nếu so sánh với SpaceX, công ty 22 năm tuổi mới đạt định giá 200 tỷ, thì 2 nghìn tỷ cho một startup AI là con số phi thực tế. Nhưng thị trường không quan tâm đến thực tế. Họ quan tâm đến câu chuyện. Và trong thị trường tăng, mọi câu chuyện đều có thể được kể.
Góc nhìn phản trực giác: Khi niềm tin trở thành bẫy
Tôi có một góc nhìn khác. Trong crypto, chúng tôi có một khái niệm gọi là 'trustless' – không cần tin tưởng. Uniswap hoạt động dựa trên code, không phải lời hứa. Còn Anthropic, họ yêu cầu nhà đầu tư tin tưởng vào một viễn cảnh. Đó là một câu chuyện đẹp, nhưng tôi đã từng bị tổn thương bởi những câu chuyện đẹp.
Năm 2017, tôi đầu tư vào DataMine – một dự án ICO hứa hẹn 'khai thác dữ liệu phi tập trung'. Tôi đã gặp đội ngũ qua Telegram, cảm thấy có sự kết nối sâu sắc, và đầu tư 50 ETH. Sau 3 tháng, dự án sụp đổ vì scam. Tôi mất toàn bộ. Bài học: niềm tin chỉ thực sự tồn tại khi ta dám mất nó. Và với Anthropic, nếu bạn mua cổ phiếu ở mức định giá 2 nghìn tỷ, bạn đang đặt niềm tin vào một tương lai mà không ai có thể chắc chắn.
Tôi không nói rằng Anthropic sẽ thất bại. Có thể họ sẽ trở thành một trong những công ty vĩ đại nhất lịch sử. Nhưng với tư cách là một người đã từng chứng kiến nhiều bong bóng, tôi thấy sự tương đồng với cơn sốt ICO, với NFT, và với cả những câu chuyện Bitcoin Layer2 mà tôi đã phân tích – 90% trong số đó chỉ là Ethereum đổi thương hiệu.
Takeaway: Câu chuyện tiếp theo
Vậy chúng ta học được gì? Anthropic IPO là một sự kiện lớn, nhưng nó không chỉ là câu chuyện về AI. Nó là câu chuyện về cách thị trường định giá niềm tin. Trong 5 năm tới, khi các công ty AI khác như OpenAI, xAI cũng lên sàn, chúng ta sẽ thấy một cuộc đua định giá khốc liệt. Và trong thế giới crypto, nơi mà các dự án phi tập trung đang cố gắng cạnh tranh, câu hỏi đặt ra là: liệu sự minh bạch của code có thể thay thế được sự hào nhoáng của câu chuyện?
Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi biết rằng, trong mỗi thị trường tăng, luôn có những người mua ở đỉnh. Và nếu bạn là một trong số họ, hãy nhớ rằng niềm tin chỉ thực sự tồn tại khi ta dám mất nó. Còn tôi, tôi sẽ đứng ngoài và quan sát, giống như cách tôi đã làm trong bear market 2022, khi tôi tập trung nghiên cứu zkSync thay vì FOMO. Bởi vì khi cơn sốt qua đi, những thứ có giá trị thực sự sẽ tồn tại. Và 2 nghìn tỷ đô? Nó chỉ là một con số trên giấy, cho đến khi ai đó rút tiền ra.
Có một câu nói tôi thường tự nhắc: 'Thị trường có thể phi lý trong ngắn hạn, nhưng dài hạn, nó luôn trả về giá trị thực.' Với Anthropic, tôi chưa thấy giá trị thực. Tôi chỉ thấy một câu chuyện rất đẹp. Và tôi đã từng mua những câu chuyện đẹp. Kết quả? Tôi đã viết về nó trong nhật ký đầu tư của mình, với tiêu đề: 'Những bài học từ một kẻ lý tưởng hóa.'