Hôm nay tôi đọc một bản tin dài chưa đầy 100 từ. Abdul El-Sayed, ứng viên Dân chủ cho ghế Thượng viện Michigan, đang thua đối thủ Cộng hòa Mike Rogers trong các cuộc thăm dò. Không có số liệu cụ thể — không mức chênh lệch, không cỡ mẫu, không ngày khảo sát. Chỉ có một câu khẳng định khô khốc và một cái tít được lựa chọn theo hướng giật mình.
Thế nhưng, trên các diễn đàn crypto, bản tin này được xem như một tín hiệu xanh. Vì Rogers là người Cộng hòa. Vì Đảng Cộng hòa, trong mắt một bộ phận nhà đầu tư, là đảng thân crypto. Câu chuyện càng được tô đậm khi bản tin đề cập đến SAVE Act — một đạo luật về xác minh danh tính cử tri — như một yếu tố có thể khuấy động nền chính trị địa phương.
Tôi nhớ lại câu tôi vẫn viết trong các bản tin tháng của mình: NFT như ánh chớp, rực sáng rồi để lại bầu trời đen. Và cuộc bầu cử lần này, với ngành tài sản số, có lẽ cũng chỉ là một tia chớp trong một đêm dài thanh khoản.
Michigan không phải là một bang bình thường
Trước khi bàn về crypto, cần hiểu vì sao Michigan lại xuất hiện trên một trang tin về blockchain. Đây không chỉ là một bang công nghiệp truyền thống với trung tâm ô tô Detroit. Michigan còn là nơi đặt trụ sở của General Dynamics Land Systems — nhà sản xuất xe chiến đấu Stryker và xe tăng Abrams. Bang này cũng là nơi tập trung cộng đồng người Mỹ gốc Ả Rập lớn nhất nước Mỹ, tập trung tại Dearborn.
Ở một góc độ nào đó, Michigan là một bản đồ thu nhỏ của nước Mỹ: một bang dao động, nơi ngành sản xuất, quốc phòng, sắc tộc và nhập cư cùng đan xen. Một ghế Thượng viện ở đây có thể quyết định đảng nào kiểm soát Thượng viện trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026. Và Thượng viện, với quyền phê chuẩn các chức danh như Chủ tịch SEC, cùng quyền thông qua các đạo luật tài chính — là một trong những nút thắt quan trọng nhất đối với ngành tài sản số.
Nhưng ở đây tôi muốn dừng lại một chút. Trong nhiều năm làm phân tích đầu tư crypto, tôi đã chứng kiến quá nhiều lần thị trường biến một cuộc bầu cử thành một câu chuyện đầu cơ. Năm 2016, khi Donald Trump thắng cử, Bitcoin rớt giá. Năm 2020, khi Joe Biden thắng, Bitcoin sau đó tăng gấp mười lần. Điều đó không có nghĩa là đảng Dân chủ tốt cho Bitcoin. Nó có nghĩa là yếu tố quyết định không nằm ở màu áo đảng, mà nằm ở dòng chảy thanh khoản khổng lồ mà chính quyền — bất kể đảng nào — bơm vào nền kinh tế.
Crypto và cú bắt tay với Thượng viện
Về mặt lý thuyết, một Thượng viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho crypto. Các chính sách về thuế, quy định chứng khoán, hay luật về stablecoin đều có thể được định hình theo hướng cởi mở hơn. Một nghị sĩ như Mike Rogers, nếu trúng cử, có thể tác động đến các ủy ban quan trọng như Ủy ban Ngân hàng.
Nhưng cần phải nhìn xa hơn một nhiệm kỳ. Tôi vẫn nhớ cuối năm 2017, khi tôi 24 tuổi và đặt 5.000 USD vào OmiseGO — một dự án về thanh toán phi tập trung, với niềm tin gần như tôn giáo rằng công nghệ sẽ thay đổi tài chính toàn cầu. Chín tháng sau, giá giảm hơn 90%. Không phải vì công nghệ thất bại, mà vì dòng thanh khoản toàn cầu bị thắt chặt khi Fed nâng lãi suất và rút lại các gói nới lỏng định lượng.
Đó là bài học tôi không bao giờ quên: chính trị chỉ tạo ra tiếng ồn. Còn thanh khoản — cụ thể là lượng tiền M2 trong hệ thống — mới là thủy triều thực sự.
Vậy nên khi tôi thấy các nhà đầu tư crypto ăn mừng vì một bản tin thăm dò ở Michigan, tôi tự hỏi: liệu họ có đang nhìn nhầm kính hiển vi không? Họ đang phóng đại tầm quan trọng của một tế bào chính trị nhỏ, trong khi bỏ qua toàn bộ hệ sinh thái vĩ mô đang vận hành ở phía sau.
Điều gì thực sự định giá thị trường?
Hãy nhìn vào dữ liệu thực: năm 2024, khi các quỹ ETF Bitcoin giao ngay được phê duyệt, dòng vốn vào trong quý đầu lên tới 12 tỷ USD — phần lớn đến từ các quỹ hưu trí và các tổ chức tài chính truyền thống. Các nhà đầu tư cá nhân cho rằng ETF là nhân tố đẩy giá. Nhưng khi phân tích thanh khoản, tôi nhận ra một điều quan trọng hơn: cùng thời điểm đó, M2 toàn cầu bắt đầu tăng trở lại, và Fed bắt đầu xoay trục chính sách tiền tệ.
Crypto không tăng vì ETF. Crypto tăng vì lượng tiền trong hệ thống ngân hàng tăng. ETF chỉ là cánh cửa để dòng tiền đi vào.
Nếu Đảng Cộng hòa kiểm soát Thượng viện và đẩy mạnh cắt giảm thuế, thâm hụt ngân sách sẽ phình to hơn. Điều đó có nghĩa là chính phủ phải phát hành thêm trái phiếu, và Cục Dự trữ Liên bang sẽ phải in thêm tiền để mua lại số nợ đó — dù họ có thừa nhận hay không. Nợ quốc gia Mỹ hiện đã vượt mức 36 nghìn tỷ USD, và chi phí trả lãi hàng năm đã lớn hơn ngân sách quốc phòng. Đây chính là lý do vì sao crypto có thể hưởng lợi từ cả hai đảng: bất kể ai ngồi trong Thượng viện, nhu cầu tài trợ cho chính phủ vẫn là một vực thẳm không đáy.
Còn nếu đảng Dân chủ giữ được ghế Michigan? El-Sayed, một người theo chủ nghĩa tiến bộ, có thể ủng hộ các chính sách thuế cao hơn với doanh nghiệp và siết chặt quy định tài sản số. Nhưng những chính sách chi tiêu xã hội mạnh tay cũng có nghĩa là bơm thêm thanh khoản vào nền kinh tế — một yếu tố tích cực cho các tài sản rủi ro.
Nói cách khác: khi một chính trị gia hứa hẹn bảo vệ nền kinh tế bằng cách chi tiêu, họ đang vô tình tạo ra môi trường thuận lợi cho Bitcoin.
Góc nhìn phản trực giác
Đây là điều ít người nói: SAVE Act — đạo luật được nhắc đến trong bản tin về Michigan — có thể là một cơ hội lớn hơn cho blockchain danh tính trong dài hạn. Nếu chính phủ bắt buộc xác minh danh tính cử tri một cách nghiêm ngặt, nhu cầu về các hệ thống danh tính số phi tập trung sẽ tăng lên. Một số giao thức có thể đáp ứng yêu cầu này nhanh hơn các cơ sở hạ tầng trung ương cũ kỹ.
Nhưng thị trường crypto hiện tại lại quá tập trung vào câu chuyện ai thắng cử — như thể Thượng viện là một sequencer trung tâm duy nhất quyết định toàn bộ số phận của mạng lưới. Dựa trên kinh nghiệm audit các giao thức DeFi của tôi, tôi đã học được rằng: thứ được gọi là decentralized sequencing đã được hứa hẹn suốt hai năm, vậy mà nhiều dự án vẫn phụ thuộc vào một node đơn lẻ. Nó đẹp trên slide thuyết trình, nhưng không vận hành được trong thực tế. Chính trị Mỹ cũng vậy — quyền lực thực sự không nằm ở lá phiếu của một bang, không nằm ở phe này hay phe kia, mà nằm ở những dòng tiền không tên đang chảy qua các ống dẫn của hệ thống ngân hàng trung ương.
Tôi đã sống qua cuộc sụp đổ của Terra vào tháng 6 năm 2022. Tôi đã nhìn thấy 60% danh mục đầu tư cá nhân của mình bốc hơi trong vài tuần. Lúc đó, không một vị thượng nghị sĩ nào có thể giúp tôi. Điều duy nhất có thể giúp thị trường là Fed chuyển hướng chính sách.
Tôi cũng nhớ DeFi Summer năm 2020, khi tôi thử cung cấp thanh khoản trên Uniswap v2 với 2 ETH. Sau 6 tháng, tôi thu về 0,5 ETH phí, nhưng mất nhiều hơn vì impermanent loss khi ETH tăng giá. Bài học rất giống với chính trị: bạn nhận được phí từ dòng chảy, nhưng mất vốn khi dòng chảy đổi hướng.
Quyền lực tập trung và sự lười biếng
Còn một điểm mù nữa. Nhiều người trong cộng đồng crypto vẫn tự hào về sự phi tập trung, nhưng cách họ tiêu hóa tin tức chính trị lại vô cùng tập trung. Họ nghe theo một vài KOL, đọc một vài bản tin, rồi đặt cược toàn bộ danh mục vào một kịch bản đơn giản: Cộng hòa thắng = crypto thắng.
Điều đó giống hệt một DAO tồi: cử tri ủy quyền cho các nghị sĩ mà họ không đọc nổi chương trình nghị sự, giống như người dùng ủy quyền token cho KOL mà không hiểu gì về governance. Kết quả là quyền lực tập trung vào một nhóm nhỏ làm luật — không phải vì họ giỏi hơn, mà vì phần lớn cử tri quá bận rộn để quan tâm.
Nếu bạn hỏi tôi rằng ai sẽ điều hành nước Mỹ, tôi không biết. Nhưng nếu bạn hỏi rằng điều gì đang thực sự điều hành thị trường crypto, câu trả lời nằm ở bảng cân đối kế toán của Fed, ở tốc độ in tiền của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, và ở sự thay đổi trong kỳ vọng lạm phát của các quỹ đầu tư lớn.
Bài học Michigan
Vậy, cuộc đua vào Thượng viện Michigan có quan trọng không? Với ngành crypto, có — nhưng không theo cách bạn nghĩ. Nó quan trọng như một phép đo tâm lý thị trường, như một chỉ báo về kỳ vọng của đám đông, chứ không phải là một nguyên nhân trực tiếp.
Nếu El-Sayed thua, thị trường có thể đẩy giá lên trong ngắn hạn. Nhưng nếu quý sau đó M2 bất ngờ tăng tốc và Fed phải hoãn việc tăng lãi suất, giá sẽ tăng bất kể chuyện gì xảy ra ở Washington. Và ngược lại, nếu thanh khoản thắt chặt, một Thượng viện thân thiện đến đâu cũng không thể ngăn một altcoin rơi 80%.
Tôi đã nhiều lần nhận được câu hỏi từ các nhà đầu tư trẻ: nên đặt cược vào phe nào trước thềm bầu cử? Câu trả lời của tôi luôn là: đừng đặt cược vào phe nào, hãy nhìn vào bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương. Đó là nơi duy nhất mà dòng chảy thực sự được quyết định.
Và một lần nữa, câu nói năm nào lại hiện về: NFT như ánh chớp, rực sáng rồi để lại bầu trời đen. Nhưng bầu trời đen không phải là điểm kết thúc. Đó là nơi những vì sao bắt đầu xuất hiện — những vì sao không phát sáng từ đèn màu hay khẩu hiệu chính trị, mà từ dòng thanh khoản bền bỉ và sự kiên nhẫn của người quan sát.
Khi bạn nhìn vào Michigan, hãy nhìn bằng con mắt của một người theo dõi dòng chảy, không phải một người đếm lá phiếu. Bởi vì chính trị có thể đổi màu, nhưng dòng tiền thì không bao giờ nói dối.