Có một khoảnh khắc khiến tôi nhớ lại mùa hè năm 2017, khi tôi ngồi trong căn phòng nhỏ ở Seattle, đọc whitepaper của MakerDAO và tự hỏi: liệu những con người này có thực sự hiểu được giá trị của phi tập trung? Hôm nay, khi đọc dòng tweet của Ross Gerber – một trong những nhà quản lý quỹ nổi tiếng nhất nước Mỹ – tôi lại có cùng cảm giác ấy. Ông ấy nói: “Tôi sẽ không bao giờ đầu tư thêm một xu nào vào Bitcoin nữa. Lý do? Tôi ghét Michael Saylor.”
Một câu nói tưởng chừng như cá nhân, nhưng lại phơi bày một vết nứt sâu trong hệ sinh thái tài chính kỹ thuật số. Vết nứt giữa lý tưởng ban đầu và sự thương mại hóa, giữa sự phi tập trung thuần khiết và sự tập trung quyền lực vào một cá nhân. Ross Gerber không phải là người đầu tiên, và cũng sẽ không phải là người cuối cùng, bước ra khỏi cánh cửa mà Michael Saylor đã mở ra.
Để hiểu được sự kiện này, chúng ta cần nhìn vào bối cảnh. Ross Gerber – CEO của Gerber Kawasaki Wealth & Investment Management, một trong những người ủng hộ Tesla sớm nhất và cũng là một nhà đầu tư tổ chức có tiếng nói mạnh mẽ trong giới tài chính truyền thống. Ông từng là một tín đồ của Bitcoin, nhưng giờ đây, ông quay lưng. Và nguyên nhân không phải vì công nghệ, không phải vì hiệu suất, mà vì con người. Michael Saylor, người sáng lập MicroStrategy (nay là Strategy), đã biến công ty của mình thành một quỹ đầu tư Bitcoin khổng lồ với khoảng 500.000 BTC trong kho. Và với phong cách “kêu gọi” trên Twitter, livestream hàng giờ về Bitcoin, Saylor đã trở thành biểu tượng sống – nhưng cũng là một gai góc trong mắt giới tài chính truyền thống.
Core Insight nằm ở chỗ: sự rời bỏ của Ross Gerber không phải là một quyết định đầu tư, mà là một quyết định mang tính bản sắc. Ông ấy không chống lại Bitcoin, ông ấy chống lại cách mà Bitcoin đang được “bán” bởi một cá nhân duy nhất. Trong một thế giới mà phi tập trung là lý tưởng, thì việc có một người như Saylor – người nắm giữ gần 2% tổng cung Bitcoin và có ảnh hưởng đến các quyết định của Hội đồng Quản trị công ty đại chúng – là một nghịch lý. Gerber nhìn thấy sự mâu thuẫn đó: một tài sản phi tập trung được quảng bá bởi một người đàn ông có quyền lực tập trung.
Tôi nhớ lại những ngày đầu của Ethereum ICO, khi tôi dành 4 tháng để phân tích 12 dự án. Tôi chọn MakerDAO, Aragon, OmiseGo – những dự án có triết lý phi tập trung rõ ràng. Nhưng cũng chính trong thời gian đó, tôi nhận ra rằng cộng đồng crypto thường yêu các cá nhân hơn là yêu giao thức. Sự sùng bái Vitalik Buterin, sự tôn thờ Satoshi, và bây giờ là sự ngưỡng mộ Michael Saylor. Điều này tạo ra một hệ thống niềm tin mỏng manh: nếu người dẫn dắt thất bại, cả đám đông sẽ tan rã. Ross Gerber đã nhìn thấy điều đó, và ông ấy chọn cách rời đi trước khi cơn bão ập đến.
Contrarian Angle: Điều mà Ross Gerber có thể đã bỏ lỡ, đó là bản chất của Bitcoin không phụ thuộc vào bất kỳ cá nhân nào. Michael Saylor có thể là một kẻ cuồng tín, nhưng Bitcoin vẫn tồn tại như một mạng lưới không có điểm yếu tập trung. Sự thật là, Saylor không thể kiểm soát giao thức, không thể thay đổi lịch sử giao dịch, không thể kiểm duyệt bất kỳ ai. Công ty của ông ấy chỉ là một người nắm giữ lớn, nhưng không có quyền lực đặc biệt hơn bất kỳ ai. Vậy nên, quyết định của Gerber có thể là một sai lầm về mặt chiến lược: ông ấy đã nhầm lẫn giữa “người bán hàng” và “sản phẩm”.
Từ góc nhìn của một người đã từng trải qua mùa gấu 2022, khi giá trị danh mục giảm 70% và tôi phải rút lui 3 tháng để suy ngẫm, tôi hiểu rằng sự ghét bỏ một cá nhân không nên là lý do để từ bỏ một tài sản. Tôi đã từng ghét Vitalik khi Ethereum chuyển sang Proof-of-Stake, nhưng tôi vẫn nắm giữ ETH. Bởi vì giá trị của một giao thức không nằm ở người tạo ra nó, mà nằm ở cộng đồng và mạng lưới.
Bài học từ Ross Gerber: đừng để cảm xúc cá nhân lấn át phân tích cơ bản. Ông ấy có thể ghét Michael Saylor, nhưng điều đó không làm thay đổi sự thật rằng Bitcoin là một trong những tài sản có hiệu suất tốt nhất trong thập kỷ qua. Và nếu ông ấy thực sự tin vào phi tập trung, thì việc có một người như Saylor – người đang “thuần hóa” Bitcoin cho các tổ chức – lại là một điều tốt cho sự chấp nhận rộng rãi.
Takeaway: Sự kiện này là một lời nhắc nhở rằng cộng đồng crypto cần phải trưởng thành hơn. Chúng ta không thể tiếp tục xây dựng những ngôi đền cho các cá nhân. Michael Saylor rồi sẽ ra đi, nhưng Bitcoin vẫn ở đó. Ross Gerber có thể quay lại, hoặc không. Nhưng điều quan trọng là mỗi chúng ta – những người xây dựng cộng đồng – cần phải phân biệt rõ ràng giữa người truyền giáo và giáo lý. Hãy yêu lấy giao thức, chứ đừng yêu lấy con người. Bởi vì con người thì có thể thất bại, nhưng giao thức thì không, miễn là nó vẫn còn phi tập trung.
Cuối cùng, tôi nhìn ra ngoài cửa sổ, thấy những tòa nhà chọc trời của Seattle lấp lánh dưới ánh hoàng hôn. Tôi tự hỏi: liệu Ross Gerber có đọc bài viết này không? Liệu ông ấy có thấy được rằng sự ghét bỏ của mình đang vô tình làm suy yếu chính niềm tin mà ông ấy từng có? Tôi không biết. Nhưng tôi biết rằng, trong thế giới crypto, không có gì là vĩnh viễn – ngoại trừ sự thay đổi.