Khi giá dầu thô Brent chạm ngưỡng $90/thùng, một tin tức ít người để ý nhưng với tôi, nó vang lên như một hồi chuông cảnh tỉnh: Donald Trump, người đang vận động tranh cử, yêu cầu Iran bồi thường. Đây không phải là một phân tích chính trị. Đây là một tín hiệu thanh khoản vĩ mô mà thị trường crypto đang bỏ qua. Khi thanh khoản khô cạn, mọi thứ trở nên rõ ràng. Và lần này, cơn khô hạn có thể đến từ một cú sốc năng lượng.
Hãy cùng tôi nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Giá dầu tăng không chỉ là câu chuyện của OPEC+ hay xung đột Trung Đông. Nó là một đòn bẩy tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, lạm phát, và từ đó, đến chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương. Khi dầu ở mức $90, áp lực lạm phát gia tăng. Fed, vốn đã do dự trong việc cắt giảm lãi suất, sẽ càng có lý do để giữ chính sách thắt chặt. Điều này có nghĩa là đồng USD mạnh lên, và thanh khoản toàn cầu - thứ máu nuôi sống thị trường crypto - sẽ tiếp tục bị hút cạn.
Câu chuyện Trump yêu cầu Iran bồi thường, dù chưa rõ thực hư, là một biến số địa chính trị mà tôi đặc biệt quan tâm. Trong 27 năm quan sát thị trường, tôi nhận ra rằng những lời nói từ các nhà lãnh đạo, dù chỉ là một tweet, cũng có thể kích hoạt một chuỗi phản ứng. Nếu căng thẳng Mỹ-Iran leo thang, eo biển Hormuz - nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu thô toàn cầu - sẽ trở thành tâm điểm. Một sự gián đoạn dù nhỏ ở đây cũng có thể đẩy giá dầu lên $100, một kịch bản mà tôi từng chứng kiến trong năm 2022 khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra.
Lúc đó, tôi đang làm việc với Ngân hàng Trung ương Ý về dự án CBDC. Tôi nhớ rõ cách các nhà hoạch định chính sách nhìn vào biểu đồ giá dầu với ánh mắt lo lắng. Mỗi cú sốc năng lượng đều làm chậm quá trình chuyển đổi số và thắt chặt dòng vốn đầu tư mạo hiểm. Crypto, vốn được coi là tài sản rủi ro, thường là nơi đầu tiên bị rút vốn khi thị trường chao đảo. Kinh nghiệm từ ICO Omni năm 2017 dạy tôi rằng: công nghệ không quan trọng bằng dòng vốn. Khi thanh khoản biến mất, mọi lời hứa đều trở nên vô nghĩa.
Bây giờ, hãy nhìn vào bản đồ thanh khoản stablecoin. Tỷ lệ stablecoin trên sàn giao dịch đang ở mức thấp nhất kể từ tháng 1 năm 2024. Điều này cho thấy các nhà đầu tư đang chuyển tiền vào thị trường, kỳ vọng vào một đợt tăng giá. Nhưng nếu cú sốc dầu mỏ xảy ra, dòng tiền này sẽ nhanh chóng đảo chiều. Tôi đã thấy điều này trong DeFi Summer 2020: thanh khoản chảy vào nhanh như thế nào, và cũng rút đi nhanh như thế nào khi lãi suất liên ngân hàng tăng.
Điểm mù của thị trường lúc này là sự lạc quan thái quá. Mọi người đang nói về ETF Bitcoin, về halving, về sự chấp nhận của tổ chức. Nhưng ít ai để ý rằng giá dầu tăng là một con dao hai lưỡi. Nó vừa thúc đẩy lạm phát, vừa làm giảm sức mua của người tiêu dùng. Khi người dân phải trả nhiều hơn cho xăng và sưởi ấm, họ sẽ bán tài sản số để lấy tiền mặt. Đây là lý do tại sao tôi luôn cảnh giác với các dự án hứa hẹn quá nhiều trong bối cảnh vĩ mô bất ổn.
Từ góc nhìn chống đám đông, tôi cho rằng thị trường đang đánh giá thấp rủi ro địa chính trị. Trong cuộc khủng hoảng NFT năm 2021, tôi đã từ chối tham gia vì thấy đầu cơ quá mức. Lần này, tôi thấy một sự tương đồng: mọi người đang mua Bitcoin như một tài sản trú ẩn an toàn, nhưng nếu Fed không cắt giảm lãi suất vì lạm phát dầu mỏ, thì Bitcoin sẽ không khác gì một cổ phiếu công nghệ rủi ro. Sự thật là: crypto chưa bao giờ thực sự tách rời khỏi chu kỳ thanh khoản toàn cầu.
Tôi đã từng chứng kiến sự sụp đổ của Terra Luna vào năm 2022. Đó là một vết sẹo lớn trong tâm trí tôi. Sau đó, tôi dành ba tháng ở một mình trong căn hộ Rome, viết một bài luận dài 50.000 chữ về chu kỳ thanh khoản. Tôi nhận ra rằng sự kiện địa chính trị như căng thẳng Mỹ-Iran không chỉ là tin tức thời sự, mà là chất xúc tác cho một chu kỳ thanh khoản mới. Khi dầu tăng, các quỹ đầu cơ sẽ rút khỏi tài sản rủi ro, và crypto sẽ chịu áp lực bán.
Vậy chúng ta đang ở đâu trong chu kỳ này? Tôi phân tích dữ liệu trên chuỗi. Lượng Bitcoin nắm giữ bởi các tay to (whale) đang tăng, nhưng dòng tiền chảy vào sàn giao dịch cũng tăng. Điều này cho thấy sự phân hóa: một số đang tích lũy, một số đang chuẩn bị bán. Nếu giá dầu vượt $100, tôi dự đoán sẽ có một đợt điều chỉnh mạnh. Lời khuyên của tôi: hãy giảm đòn bẩy và tập trung vào các stablecoin. Đừng để bị cuốn theo những câu chuyện tăng giá vô căn cứ.
Tôi không phải là người bi quan. Tôi vẫn tin vào tiềm năng của blockchain trong thanh toán xuyên biên giới, như dự án CBDC tôi đang làm. Nhưng tôi cũng đủ tỉnh táo để nhận ra rằng thị trường đang đi ngang, và trong giai đoạn này, bảo toàn vốn quan trọng hơn tìm kiếm lợi nhuận. Khi thanh khoản khô cạn, mọi thứ trở nên rõ ràng: ai là người thực sự hiểu rủi ro, và ai chỉ đang may mắn.
Hãy nhìn vào lịch sử: chu kỳ trước, chúng ta có sự sụp đổ của FTX và Terra. Chu kỳ này, có thể là một cú sốc năng lượng. Hãy chuẩn bị.